مهمترین گونه های بومی جنگل های ایران


درخت راش:
نام علمی راش از واژه یونانی ‪ phagoبه معنی خوراکی برگرفته شده ودلیل آن نیزماکول بودن دانه‌های این درخت است. راش از بهترین و ارزنده‌ترین درختان جنگلی شمال ایران است واز لحاظ عداد از سایر گونه‌های درختی این مناطق فراوانتر بوده و به صورت جامعه خالص راشستان یامختلط با درخت ممرزوجوددارد.این درخت دراستان گلستان درجنگلهای "کردکوی ،جنگل گلستان وقزل ‌آغاج" فراوان وجود دارد..
راش درختی بلند قامت ، یک پایه و با ارتفاع ‪ ۳۵و حتی تا ‪ ۵۰ متر است که دارای برگهای ساده، منفرد و گوشوارک زود افت است. این درخت بیشتر مخصوص مناطق جنگلی و معتدل نیمکره شمالی است، پوست تنه درخت صاف بوده ، تاج آن تخم مرغی یا استوانه ‌ای است که شاخه‌ های جوان آن خزی و ابریشمین بوده و بتدریج صاف می ‌شود. جوانه‌های این درخت تخم مرغی،دوکی شکل،کشیده ونوک تیز،طلایی رنگ وبه طول دو سانتی متر است.این درخت سایه را تحمل کرده ولی در مقابل یخبندان مقاوم ن یست و یخبندانهای اول بهار را تحمل نمی‌کند. در مورد نیازهای طبیعی و زاعی راش، دانشنامه می‌نویسد این درخت نسبت به مواد معدنی خاک بی‌تفاوت بوده ولی خاکهایی با سنگ مادری ریگی و غنی از مواد معدنی را دوست دارد، خاکهای خشک ، مرطوب و فشرده مناسب آن نیست.چوب راش سخت و سنگین است برون آن سفیدرنگ و درون این محصول، قهوه‌ای روشن بوده و برای تهیه تراورس، روکش‌سازی و ادوات چوبی کلی مانند پارو استفاده می‌شود.


زبان گنجشک :
درختی است متوسط القامت با جوانه های سیاه رنگ، پوست تنة آن خاکستری تیر و برگهای آن شانه ای مرکب دارای 15-9 برگچه بیضی شکل و کمی نوک دار و با دندانه های ریز، پشت برگها صاف و عاری از کرک است. گلها به رنگ قرمز مایل به قهوه ای و معمولاً قبل از برگها در بهار ظاهر می شود. میوه آن دارای بال و بال آن بیضی، انتهای آن تیز ولی قاعدة آن قوسی و در آن یک دانه قرار دارد. تکثیر این درخت با کاشت بذر آن صورت می گیرد. درخت زبان گنجشک معمولاً از سال 15-14 به بعد شروع به میوه دادن می نماید. میوة آن در پاییز پس از ریزش برگها روی درخت می ماند و تا بهار سال بعد به شاخه آویزان است. برای کاشت ، تخم آن را در پاییز لای ماسه پهن می کنند و نگه می دارند تا بهار سال بعد که کاملاً برسد و کامل شود. در بهار ابتدا آن را در خزانه ای که باخاک مناسب تهیه شده باشد، در عمق 3-2 سانتی متر کاشته و پس از 2 سال که نهالهای جوان رشدکافی نمودند به محل اصلی منتقل می شوند. فلورا ایرانیکا معتقد است گونه ای از زبان گنجشک که در شمال ایران می روید گونه ای است فرعی با نام علمی F.excelsiot L. sub Coriatiaefolia (Scheele) Murr.


درخت آزاد :
از خانواده Ulmaceae و با نام علمی Zelkova carpinifolia است. در گویش های گوناگون زبان فارسی به آن آزا, آزار, آزاد دار, نیل, سیاهدار, سیادور, آقچه آغاج, بز, یذروفق و چاپخو نیز می گویند.درخت آزاد, جزو درختان بلند قامت است و ارتفاع آن به ‪ ۲۵ـ ‪ ۳۵متر و قطرش به بیش از یک متری می‌رسد. با تنه ای قطور و پیچیده است. عمر درخت آزاد، طولانی و پوست تنه آن، صاف و نقره‌ای تا خاکستری است که به صورت پلاک از تنه جدا می‌شود و جای آن نارنجی است. چوب درخت آزاد، قهوه‌ای مایل به نارنجی، نیمه سنگین، نیمه‌سخت و با دوام است و به علت داشتن رشته‌های پارانشیمی فراوان، خاصیت کش‌سان دارد. آزاد، درختی است کند رشد و نورپسند که طالب خاک های سبک و غنی و عمیق است و اغلب نواحی واریزه‌ای را می‌پوشاند و در بعضی از نواحی جلگه‌ای، توده‌های خالص تشکیل می‌دهد. برگ های آن ریز، خشن، متناوب, خزان کننده, تخم مرغی یا بیضی, دندانه دار و کاغذی و با رگبرگ شانه ای هستند.برگ زرد رنگ آن، جلوه زیبایی را در فصل پاییز پدید می‌آورد. میوه فندقه کوچک آن، بدون واسطه به کنار برگ متصل می‌شود. گل های این درخت نر یا نر و ماده ( هرمافرودیت), ناشکوفا, دارای سطحی صاف و خشن است که در قاعده شکم دار و در انتها باریک است.موسم گل دهی در اردیبهشت ماه می باشد.این درخت در بین گیلکان جنبه تقدس داشته ودر اطراف اماکن متبرکه استان گیلان فراوان دیده می شود.در اطراف اماکن متبرکه ,درخت آزادِ چند صد ساله, زیاد به چشم می خورد. عوام معتقدند که اگر بقعه ای مدفن آقا ( مرد) باشد, درخت آزاد آن محوطه" خانم" آن آقاست و بالعکس. درخت آزاد اطراف زیارتگاه ها را نمی برند و احترام زیادی به آن می گذارند و به آن دخیل نیز می بندند و شیره ی قرمز رنگ این درخت را برای تبرک به سر و روی خود مالند
 
 
درخت شمشاد: Buxus sempervirens

کیش یا شمشاد جنگلی وحشی، درخت یا درختچه ای است که در استان گیلان به نام های " شمشاد؛ شومشاد؛ شیشار، شوشار " و در مازندران " شار؛ وشر، شهر " نامیده می شود. ارتفاع این درختچه یا درخت زیبا از 5/1 متر تا 8 متر نیز می رسد. دارای ساقه های منشعب، سخت و با مقاومت و دارای رشد و نمو کمی است. برگ های آن متقابل، دارای دوام زیاد، بیضی و نوک تیز و چرمی و رنگ آن سبز زیبا است. در کنار برگ ها، گل های آن قرار دارد که به صورت نر و ماده به رنگ سبز مایل به زرد می باشند.درخت شمشاد، دارای چوب سختی است که برای ساختن قاشق چوبی ، ظرف های چوبی ، شانه ، ورقه های صاف و نازک چوب مانند کاغذ به کار می رود. استفاده از شانه ای که از شمشاد ساخته می شود ، موجب تقویت موی سرگشته و فساد و ضایعات مو را رفع می کند.
 
درخت افرا:

درخت افرا در ایران دارای گونه ها و واریته های متعددی است. درخت افرا در نواحی جنگلی و در خاک هایگچی می روید و به خصوص در جنگل های شمال ایران فراوان بوده و گونه هایی از آنها در باغها و پارکهابرای زینت کاشته می شوند. بذر اکثر افراها در پاییز می رسد. قبل از کاشت اگر بذر به مدت یک هفته در آب غوطه ور باشد و هر روز آبان تعویض شود، در جوانه زنی موثر خواهد بود به طور کلی نباید گذاشت بذر درختان افرا خشک شود. موقع کاشت در عمق یک سانتی متری با پوشش نازک از ماسه و در محلی سایه دار کاشته می شود. برگ ها اکثرا پنجه ای متقابل شانه ای شامل 3 تا 5 برگچه نوکدار با دانه های نامنظم است. میوه هافندوقی دارای دو بال به شکل 8 با زاویه بین دو بال که از 45 درجه تا 180 درجه متغیر می باشد، درتابستان می رسد افراها به بیشتر خاکها و شرایط مقاوم هستند. از گونه های مختلف افرا می توان به کرب، افرای شیردار، سفید کرکو، افرای سیاه، افرای سرخ، افرایابلق، افرای شبه خپازی و ... اشاره کرد که شکل برگ و میوه بین دو اکن صاف بودن و یا کرکدار بودن بذر باداخل میوه سبب تشخیص گونه های مختلف افرا از یکدیگر می گردد.
 
درخت توسکا:

درخت توسکا، رطوبت پسند و دارای رشد سریع بوده و در جنگل‌های شمال ایران، به دو گونه توسکای قشلاقی (جلگه ای ) با نام علمی Alnus glutinosa و توسکای ییلاقی با نام علمی Alnus subcordata رویش دارد. البته، جنس توسکا دارای ‪ ۳۵گونه است که فقط دو گونه آن به نام‌های توسکای ییلاقی و توسکای قشلاقی در ایران انتشار دارد.توسکا درختی است با شاخه های خاکستری پوشیده از لکه های کوچک قهوه ای ( زگیل های پوست درخت) و چوبی به رنگ تیره و درمقایسه با دیگر درختان جنگل‌های خزری، دیرزیستی کوتاهی دارد و بیش از ‪ ۱۰۰ سال عمر نمی‌کند و نهایت رشد آن در ‪ ۵۰سالگی است.قدرت جذب آب در توسکا زیاد است ومانند گونه اوکالیپتوس، یکی از مصارف آن، کم کردن آب درزمین‌های بسیار مرطوب و پرآب است.توسکا اغلب در کنار رودخانه‌ها، نزدیکی ساحل دریا وجاده‌های جنگلی دیده می‌شود و درداخل جنگل، کمتر مشاهده می‌گردد.برگ های درخت توسکا، بیضی گون و دندانه دار بوده نوک آن ها، هلالی است. سطح این برگ ها خصوصا در دوران جوانی، خیلی چسبناک است.توسکا در بیشتر جوامع گیاهی به صورت درخت همراه دیده می‌شود و با گونه‌هایی نظیر شمشاد، راش، مَلج، خُرمَندی، سفید پَلت و حتی وَن تشکیل جامعه می‌دهد.
 
درخت زربین:
زربین با نام دوجمله‌ای Cupressus sempervirens) گونه‌ای از درختان همیشه‌سبز ، از دسته مخروطیان (Pinophyta) ردهٔ ناژویان (Pinopsida)، راستهٔ کاجیان (Pinales)، تیرهٔ سروها (Cupressaceae)، سردهٔ سرو ناز (Cupressus).
«سرو زربین» درختی زیبا به ارتفاع ‪‪ 20تا30متر گسترده در برخی نواحی شمال ایران است و همچنین در استان کهگیلویه وبویراحمد در منطقه سولک بهمئی که سبزی همیشگی آن جلوه‌ای خاص به طبیعت منطقه می‌بخشد.
جورهٔ اصلی زربین، مخروطی با گسترش افقی دارد؛ شاخه‌های جانبی آن نیز افقی هستند.
زربین درختی است کندرشد، سوزنی‌برگ، همیشه‌سبز، به ارتفاع ۳۰-۲۰ متر، مخروطی‌شکل، دارای گلهای مخروطی لیمویی رنگ که در اواسط بهار شکغته می‌شوند.
زربین از قسمتهای برگ، جوانه، گل آذین، پوست و میوه که از فندق درشت‌تر است، تشکیل شده‌است. پوست شاخه‌های جوان این درخت سبز تیره تا روشن ودریک ساله‌ها قهوه‌ای روشن تا قرمز است، اما درچند ساله‌ها به رنگ قهوه‌ای تیره، صاف و یا پولکدار می‌باشد. همچنین پوست تنه درخت الیافداروشیارهای آن به صورت شبکه‌ای درهم رفته، چروکیده و عمیق است. «سرو زربین» درخاک عمیق گلدانی(باغچه‌ای) – آهکی و در آب وهوای معتدل مدیترانه‌ای رشد می‌کند. نیاز آبی کم تا متوسط دارد یعنی مقاوم به خشکی است. این درختان نسبت به هرس و قطع شاخه‌های جوان وانتهایی حساسند.
کوتاه سخن، زربین درختی بردبار، کم نیاز، کاملاً روشنایی پسند و آهک دوست است.

تقسیم‌بندی:

سابقاً، گونهٔ سرو زربین (C. sempervirens) را گاه به دو جوره تقسیم می‌کردند:
— جورهٔ زربین وحشی (sempervirens یا horizontalis) که همان‌گونه که پیشتر گفته شد، مخروطی با گسترش افقی دارد و شاخه‌های جانبی آن نیز افقی هستند.
— جورهٔ زربین «راست بالا رونده» (fastigiata یا pyramidalis یا stricta) که دارای نوکی تیز و شاخه‌هایی به دور هم گرد آمده و خوشه‌ای و کم‌وبیش موازی با تنه اصلی است.
 
درخت بلوط:

بلوط نام نوعی درخت و همچنین میوه آن است که دارای پوستی سخت می‌باشددرخت بلوط یا درخت مازو که عمری طولانی حدود ۵۰۰ سال (گاهی حتی تا ۲۰۰۰ سال دارد) درایران بیشتر دردردامنه رشته کوه زاگرس وجود دارد. استان‌های فارس ، لرستان ،کهگیلویه و بویراحمد ، چهارمحال وبختیاری وایلام دارای جنگل‌هایی از بلوط هستند که در نوع خود از بی نظیرترین جنگل‌های جهان می‌باشند. چوب این درخت از مرغوبترین چوب‌هاست و ذغال آن نیز مرغوب است. این موضوع یکی از دلایل بریدن بی رویهٔ این درختان می ‌باشد که این جنگل‌ها را تهدید می‌کند.(میوه بلوط اروپایی بشکل کره‌ای با قطر تقریبی ۲٫۵ سانتیمتر و میوه بلوط در حاشیه‌های زاگرس جنوبی ایران به اندازه تقریبی یک فشنگ اسلحه ژ-۳ می‌باشند)

میوهٔ بلوط:
نشاسته ، پروتئین ، قندهای مختلف مخصوصاً کوئرسیت، مادهٔ روغنی و بلاخره تانن دارد.برگ و پوست بلوط: تانن ویژه‌ای به نام اسید کوئرسی تانیک محلول در آب ، نوعی قند بنام کوئرسیت، یک مادهٔ تلخ بنام کوئرسیتین، لعاب، یک مادهٔ فرمز بنام قرمز بلوط دارد.

کاربرد درمانی بلوط: ۱-از میوهٔ خوراکی بلوط برای تقویت بدن ، درمان ضعف عمومی ، کم خونی و بویژه درمان اسهال استفاده می‌شود.
۲-ازدم کردهٔ برگ بلوط (به نسبت ۱۰ گرم در لیتر) دو تا سه استکان درروزازعصارهٔ برگ یا پوست بلوط به مقدار ۲تا ۵ گرم در روز برای درمان خونریزیهای معده ،روده ،رحم وغیره،درمان ترشحات زنانگی، درمان اسهال و مخصوصاً درمان سرطانها ازنوع کارسینوسارکما تجویز می‌شود(کتاب آنسیکلویدی – چاپ آمریکا–صفحهٔ ۶۶).همچنین به شکل تنقیه یا شیاف به مقدار ۵/۰ تا یک گرم مجاز است.
۳-برای درمان آماس زخم داررودهٔ بزرگ : خوردن محلول ۲/۰ یا ۵/۰ درصد اسید تانیک در آب ، به شکل تنقیه یا شیاف ۵/۰ تا یک گرم ، بصورت استعمال خارجی به شکل محلول ۲درصد آن درآب ویا به صورت پودر و یا پماد ۲/۰ تا ۲۰ درصد . ضد بیماریهای میکروبی و ویروسی و قارچی بوده برای درمان زخم‌های سرطانی ، زخم‌های چرکین وترشح دار،زرد زخم،اگزما،زخم‌های واریسی، بواسیربرای درمان خونریزیها و حتی خونریزی بینی مفید است ولی جلوگیری از تکرار خونریزی نمی‌کنند.همچنین یکی از کاربردهای مبوه بلوط استفاده به عنوان خوراک دام است.
 
درخت بنه: Pistacia -Khinjuk

پسته وحشی(بنه):
پسته وحشی از گیاهان درختی بلند قامت نواحی کوه‌های نیم خشک محسوب می‌شود. ارتفاع این درخت معمولاً بین یک تا سه متر بوده و لیکن در برخی نقاط حتی به 7 متر نیز می‌رسد.
درختی است دو پایه، دارا برگ‌های تک شانه‌ای (؟ یک تا 7 برگچه) ، برگچه‌ها بیضوی تخم مرغی شکل گل آذین نر خوشه مرکب به طول 5 تا 12 سانتیمتر و گل آذین ماده خوشه مرکب به طول 7 تا 15 سانتیمتر میوه پسته وحشی سفت کوچک (بطول 5 تا 8 میلیمتر و عرض 4 تا 6 میلیمتر) ابتدا صورتی، سپس قرمزودر زمان رسیدن کالم پوشش میوه سبز رنگ می‌باشد.
دراغلب نقاط کوهستانی نیم خشک کشور مانند بلوچستان تا خراسان ، لرستان ، کردستان، اصفهان ، فارس، خوزستان، کرمان ویزد و تهران به صورت گونه‌ای بومی و شاخص حضور دارند. این درختچه به همراه بادام کوهی عنصر اصلی و شاخص بخش کوهستان‌های خشک و نیم خشک ناحیه رویشی ایرانی – تورانی را تشکیل می‌دهد.
سیستم ریشه‌ای این درخت سازگاری بسیار مطلوبی را به نقاط سنگلاخی و دامنه‌های کوه‌های آهکی وبازالتی داشته است پسته وحشی توسط بندر تکثیر می‌شود.این درخت با مقاومت زیاد در مناطق کوهستانی با آب و هوای نه چندان سرد می‌روید و امروزه در لیست درختان حفاظت شده قرار دارد.به این درخت پسته وحشی نیز گفته می‌شود.
میوه این درخت هم‌زمان با رسیدن ثمر نخل خرما «زامردان» میوهش می‌رسد و قابل مصرف است. میوه درخت بـِنـِه ریز و مُدَوَر «گِرد» و کُورَوی مانند وبه رنگ سبز تیره‌است، وبه نام برکُو معروف است. البته نوع دیگر نیز هست که کمی ریزتر است و به نام «کِهُن» معروف است. مغز میوه بنه به پسته شبیه ولی بسیار کوچک‌تر است.به دلیل سخت بودن پوست دانه آن، در شرایط عادی نمی‌توان با کاشت آن نهال تولید کرد بلکه دانه آن پس از چند سال ماندن در محیط و سایش پوسته یا ترک خوردن در یخبندان در بهار جوانه می‌زند. میوهش ترش مزه و برنگ سبز تیره‌است.
 
درخت خنجک: Pistacia khinjuk

درختی کوچک با ارتفاع7-3 متر با پوست صاف است برگهایش شانه ای فرد و پایک دار که ابتدا مخملی و سپس صاف می شود میوه ی آن شفت گرد یا کمی فشرده نوکدار است .


پسته وحشی از گیاهان درختی بلند قامت نواحی ارتفاعات کوههای نیمه خشک محسوب می شوند. ارتفاع متوسط این درخت معمولا" بین یک تا سه متر بوده ولیکن در برخی نقاط حتی به ٧مترنیز می رسد.

درختی است دو پایه ، دارای برگهای تک شانه ای ( واجد یک تا ٧برگچه) برگچه ها بیضوی تخم مرغی شکل ، گل آذین نر خوشه مرکب به طول ۵تا ١٢سانتیمتر و گل آذین ماده خوشه مرکب به طول ٧تا ١۵سانتیمتر. میوه پسته وحشی شفت کوچک ( بطول ۵تا ٨میلیمتر و عرض ۴تا ۶میلیمتر) ابتدا صورتی & سپس قرمز و در زمان رسیدن کامل ، پوشش میوه سبز رنگ می باشد.
در اغلب نقاط کوهستانی نیمه خشک کشور مانند بلوچستان تا خراسان ، لرستان ، کردستان ، اصفهان ، فارس، خوزستان ، کرمان ، یزد و تهران به صورت گونه ای بومی و شاخص حضور دارند. این درختچه به همراه بادام کوهی عنصر اصلی و شاخص بخش کوهستانهای خشک و نیمه خشک ناحیه رویشی ایرانی – تورانی را تشکیل می دهد.
پوشش گیاهی استپ – جنگ پسته وحشی – بادام کوهی در سر تا سر نواحی کوهستانی نیمه خشک ، به همراه سایر گونه های کامفیت (مانند انواع گون ها و چوبکها) گسترده شده اند.
سیستم ریشه ای این درخت سازگاری بسیار مطلوبی را به نقاط سنگلاخی و دامنه های کوههای آهکی و بازالتی ، داشته است. فعالیت بسیار زیاد انشعابات ریشه ای ، بویپه در شکاف تختهت سنگها ، بردباری این گیاه را در مقابل شرایط اکولوژیک حاکم بر منطقه نشان می دهد. پسته وحشی توسط بذر تکثیر می شود. عامل انتشار بذر گیاه در طبیعت شاید توسط پرندگان انجام می گیرد.
 
درخت بادام:

بادام با نام علمی Prunus amygdalus یکی از گیاهان تیره گل سرخ متعلق به دو لپه ‌ایها می‌باشد. بادام یک درخت بومی آسیای غربی ، کرانه جنوبی دریای مدیترانه و مراکش است. این درخت اندازه ای متوسط ، برگهای نیزه‌ای با حاشیه دندانه‌دار و دارای گل دراوایل بهاراست. میوه آن یک شفت با پوشش خارجی پرزدار است که برون‌بر نامیده می‌شود و پوسته سخت و شبکه‌دار یا درون‌بر را دربر‌می‌گیرد. دانه آن یک مغز است که بوسیله این پوششها محصور می‌گردد.

مشخصات گیاه شناسی: درخت به ارتفاع تا 8 متر ، شاخه‌های جوان بدون کرک ، اول سبز و بعد قهوه‌ای مایل به قرمز شاخه‌های سال گذشته خاکستری ، برگها تخم مرغی- نیزه‌ای ، نیزه‌ای یا بیضی کشیده ، به طول تا 10 ساتیمتر و عرض 2 تا 3 سانتیمتر ، قاعده گوه‌ای پهن تا مورب ، نوک باریک ، نوک کشیده و یابه ندرت نوک کند،سطح فوقانی برگ بدون کرک ، سطح تحتانی برگ بدون کرک یا با مقدار کمی کرک در اوایل سبز شدن ، حاشیه برگ دندانه‌ای- اره‌ای همراه با یک غده کوچک روی هر دندانه است.
دمبرگ 1 تا 2 سانتیمتر ، گل درشت به قطر تا 4سانتیمتر،سفید یا صورتی ، دمگل کوتاه حداکثر تا 5 میلیمتر. میوه تخم مرغی مورب تا تخم مرغی کشیده به طول 2.5 تا 5 سانتی مترو 1.5 تا 3 سانتی مترعرض دارای نوک کشیده ، پوشیده از کرکهای مخملی خاکستری ،‌ هسته قایقی شکل ، بدون شیارطوی مشخص ، سوراخ‌دار و گاهی دارای شیار کوچک در قاعده و فصل گلدهی اواخر زمستان و اوایل بهار می‌باشد.
انواع بادام : دو نوع درخت بادام وجود دارد یک نوع دارای گلهای صورتی بادام شیرین تولید می‌کند و نوع دیگر آن با گلهای سفید بادام تلخ دارد. مغز نوع اول حاوی روغن نافرار و امولسیون است. تا اوایل قرن بیستم از آن به صورت خوراکی در پزشکی استفاده می‌شد اما به این شرط که بادام نوع تلخ به آن اضافه نشده بود.در پزشکی نوین هم نسبتا متداول بود اما پزشکان دیگر آنرا تجویز نکردند. بادام تلخ نسبتا پهن‌تر و کوتاه‌تر از نوع شیرین است وحاوی تقریبا 50 درصد روغن نافرار موجود در بادامهای شیرین می‌باشد.همچنین دارای امولسیون مخمر است که در حضور آب روی آمیگدالین و گلوکوئید اثر کرده ، تولید گلوکز،سیانور و روغن عصاره‌ای بادام تلخ یا بنزالدئید می‌کند. ممکن است بادامهای تلخ بین 6 تا 8 درصد سیانید هیدروژن تولید نمایند.

خواص دارویی:
شیره میوه بادام با شکر سرفه را آسان و سینه و حنجره را نرم می‌کند و برای تنگی نفس وسینه پهلو مفید است و از خونریزی ریوی جلوگیری می‌کند. اگر پوست سخت میوه بادام را که سوخته و به سر حد اکستر شدن نرسیده باشد گرد دندان نموده و به دندانهای خود بمالید لثه و دندان را محکم می‌کند و دندان را سفید می‌کند. بادام به سبب لعابی که دارد جهت زخم روده ومثانه واسهال وپیچش شکم مفید است. مربای بادام درچاق کردن افراد لاغر اثری معجزه آسا دارد. مغز کهنه و فاسد شده بادام باعث زیاد شدن غم و غصه شده و اشتها را سد می‌کند و اگر ایجاد قی نکند تولید غش خواهد نمود.
/ 0 نظر / 741 بازدید