انواع جنگل

جنگل های گرمسیری
مشخصه اصلی جنگل های گرمسیری یا حاره ای این است که بیشترین تنوع گونه های زیستی جهان را دارند. این جنگل ها با تنوع زیستی غنی و خارق العاده خود، حداقل دو پنجم کل گونه های گیاهی و جانوری زمین را در خود جای داده اند. جنگل های گرمسیری، در نزدیکی استوا در ناحیه محدود شده به عرض های جغرافیایی ۵/۲۳ درجه شمالی و ۵/۲۳ درجه جنوبی واقع شده اند. یکی از ویژگی های این جنگل ها وجود فصل های مشخص و محدود در آنهاست. زمستان در این جنگل ها وجود ندارد و فقط دو فصل (بارانی و خشک) در آنها دیده می شود.
در جنگل های گرمسیری، طول روز ۱۲ ساعت است و تغییرات اندکی در طول سال دارد. میانگین دمای آنها ۲۵-۲۰ درجه سانتیگراد است و در طول سال، تغییرات اندکی را نشان می دهد. دمای میانگین گرمترین ماه ها و سردترین ماه های سال در این جنگل ها بیش از ۵ درجه سانتیگراد تفاوت ندارند. بارندگی در طول سال پراکنده شده است و میزان بارندگی سالیانه بیش از۲۰۰۰ میلی متر می باشد. خاک این جنگل ها از نظر مواد غذایی نسبتاً فقیر و اسیدی است. تجزیه و فساد بقایای گیاهی و اجساد جانوری در خاک ها زیاد و سریع است و این خاک ها در معرض شستشوی سنگین توسط بارندگی ها قرار دارند. سایه بان یا چتر گیاهان در این جنگل ها چند لایه و پیوسته است و به همین دلیل نور کمی می تواند به اعماق آن و سطح زمین نفوذ پیدا کند.
پوشش گیاهی جنگل های گرمسیری، بسیار متنوع است: یک کیلومتر مربع از این جنگل ها می تواند ۱۰۰ گونه درخت مختلف را در برداشته باشد. درختان غالباً بین ۲۵ تا ۳۵ متر ارتفاع دارند و دارای تنه های ستبر و تنومند و ریشه های سطحی می باشند. اکثر این درختان، همیشه سبز هستند و برگ های آنها بزرگ و به رنگ سبز تیره است. گیاهانی از جمله ارکیده ها یا ثعلب ها، گیاهان خانواده آناناس، تاک ها، سرخس ها، خزه ها و نخل ها در جنگل های حاره ای دیده می شوند.
پوشش جانوری این جنگل ها شامل پرندگان گوناگون و فراوان، خفاش ها، پستانداران کوچک و انواع حشرات است.
جنگل های گرمسیری در یک تقسیم بندی ریزتر، بر اساس توزیع فصل بارندگی به جنگل های بارانی همیشه سبز، جنگل های بارانی فصلی، جنگل های نیمه همیشه سبز و جنگل های برگ ریز بارانی، خشک تقسیم می گردند.
بیش از نیمی از جنگل های حاره ای تاکنون از بین رفته اند.
جنگل های معتدله
جنگل های معتدله در شرق آمریکای شمالی، شمال شرقی آسیا و غرب و مرکز اروپا به چشم می خورند. فصل های مشخص با یک زمستان مشخص، خصوصیت این جنگل ها هستند. آب و هوای این جنگل ها معتدل است و یک فصل رویش ۲۰۰-۱۴۰ روزه در آنها وجود دارد. دما از ۳۰- درجه تا ۳۰ درجه سانتی گراد متغیر است و میزان بارندگی سالیانه ۱۵۰۰-۷۵۰ میلی متر می باشد. خاک این جنگل ها حاصلخیز است و به وسیله تجزیه بقایای گیاهی و جانوری، غنی شده است. چتر یا سایه بان جنگل های معتدله تراکم متوسط دارد و به نور خورشید اجازه نفوذ می دهد و در نتیجه، در طبقه زیرین این جنگل ها پوشش گیاهی متنوع، غنی و بسیار توسعه یافته ای می روید و جانوران در طبقات مختلف این جنگل ها زندگی می کنند. پوشش گیاهی جنگل های معتدله با ۴-۳ گونه درختی در هر کیلومتر مربع مشخص می شود. خصوصیت درختان این جنگل ها برگ های پهنشان است که هر ساله می ریزد. گونه هایی از بلوط، گردو، شوکران، راش، لاله درختی، صنوبر، نارون، افرا، بید و انواع گیاهان علفی که در بهار گل می دهند از جمله گیاهان این جنگل ها هستند. پوشش جانوری این جنگل ها با خرگوش ها، سنجاب ها، انواع راسوها، پرندگان، گوزن، شیرکوهی، گرگ جنگلی، روباه، خرس سیاه و انواعی از گربه های وحشی مشخص می شود.
جنگل های معتدله در یک طبقه بندی کوچکتر، برحسب توزیع فصل بارندگی شان، به جنگل های مرطوب پهن برگ همیشه سبز و مخروطیان، جنگل های خشک مخروطیان، جنگل های مدیترانه ای، جنگل های معتدل مخروطیان و جنگل های بارانی پهن برگ معتدل تقسیم می گردند.
در حال حاضر، جنگل های معتدله فقط در نواحی پراکنده و اندکی در جهان باقی مانده اند.
جنگل های شمالی یا تایگا
جنگل های شمالی یا تایگا بزرگترین بیوم خشکی هستند. این جنگل ها در بین عرض های جغرافیایی ۵۰ و ۶۰ درجه شمالی در کمربندی پهن در اوراسیا (اروپا و آسیا) و آمریکای شمالی یافت می شوند: دو سوم در سیبری و بقیه در اسکاندیناوی، آلاسکا و کانادا. فصل ها در جنگل های شمالی به تابستان های نسبتاً گرم، مرطوب و کوتاه و زمستان های خشک، سرد و طولانی تقسیم شده اند. طول فصل رویش در این جنگل ها ۱۳۰ روز است.
در جنگل های شمالی یا تایگا، دماها بسیار پایین هستند. بارندگی عمدتاً به صورت برف است و به ۱۰۰۰-۴۰۰ میلی متر در سال می رسد. خاک دارای ضخامت اندک، فقیر از مواد غذایی و اسیدی است. سایه بان یا چتر این جنگل ها به شکلی است که نور اندکی اجازه نفوذ پیدا می کند و در نتیجه، طبقه زیرین محدود شده و فقیر است.
پوشش گیاهی جنگل های شمالی عمدتاً شامل مخروط داران همیشه سبز و مقاوم به سرماست که برگ های سوزنی شکل دارند. کاج، صنوبر و سدر از جمله این گونه های گیاهی هستند.
پوشش جانوری این جنگل ها شامل جانورانی از جمله دارکوب ها، بازها، موش ، خرس، گربه وحشی، روباه، گرگ، گوزن، موش های پوزه دار، خفاش ها، راسو، انواعی از خرگوش ها و انواعی از سنجاب ها می باشد.
قطع درختان به طور گسترده که همچنان در جنگل های شمالی ادامه دارد می تواند به زودی منجر به نابودی کامل آنها گردد.
اهمیت حیاتی جنگل ها
جنگل ها اهمیتی حیاتی دارند زیرا مأوای متنوع ترین جوامع زیستی جهان و غنی ترین تنوع زیستی زمین هستند. در درون جنگل ها تعداد زیادی از داروهای بالقوه و هزاران هزار گونه دیده نشده و کشف نشده، پنهان هستند. همچنین جنگل ها توانایی تعدیل آب و هوای جهان را دارند و شرایط آب و هوایی کل زمین را پایدار نگه می دارند. این نقش آنها به حدی مهم است که تخریب آنها می تواند موجب تغییراتی در مقیاس عظیم و گسترده در آب و هوای کره زمین شود.
با کمال تأسف، قطع درختان بسیاری از جنگل های معتدله باستانی و دارای قدمت طولانی را که اهمیت حیاتی برای ما و برای تمامی گونه های زیستی جهان دارند رو به نابودی برده است. تقاضای فزاینده برای مسکن، کاغذ و انواع محصولات چوبی از حفاظت مطلوب جنگل ها جلوگیری کرده است و تنها عاملی که می تواند جلوی نابودی کامل آنها را بگیرد استفاده عاقلانه تر و محتاطانه تر از جنگل ها و تلاش گسترده و جدی برای کاشت مجدد درختان در آنهاست. بهره برداری بی رویه از چوب های درختان جنگل ها، جنگل زدایی و کشاورزی به صورت سوزاندن زمین و به طور ضربتی در این بیوم ها و چرای بیش از حد دام در آنها ضربات مهلکی بر این بیوم های ارزشمند هستند. تقاضای روزافزون انسان برای محصولات گوشتی به این وقایع دامن می زند. تخریب جنگل ها طی سال ها در حد وسیع و با سرعتی هولناک اتفاق افتاده است و در حال حاضر بسیاری از جنگل ها را از دست داده ایم و آینده بقیه آنها در گرو این است که انسان، این گونه خردمند! هر چه سریعتر از خواب غفلت بیدار شود و بقایای این گنج گرانبهای هستی را از نابودی مطلق نجات دهد.

دلا غافل ز سبحانی چه حاصل

مطیع نفس شیطانی چه حاصل

بـود قــدر تــو افــزون از مـلائـک

تو قدر خود نمی دانی چه حاصل؟ (بابا طاهر)

/ 0 نظر / 178 بازدید